“Chín Ích” – Thế hệ mới của Hội họa đương đại Việt Nam

Nền hội họa hiện đại Việt Nam đã trải qua ít nhất năm thời kì, ứng với các giai đoạn lịch sử đất nước. Từ thế hệ đầu “Mỹ thuật Đông Dương” (1925-1945), trải dài qua “Cách mạng kháng chiến” (1945-1975), thời kì “Bao cấp” (1975-1986) và “Đổi mới” (từ 1986). Thế hệ thứ năm (sau năm 2000) là quá trình “Công nghiệp hóa – hiện đại hóa” mà đối với các họa sĩ trẻ nói chung cũng như lớp 9x nói riêng, đó là sự chuyển mình hội nhập một cách năng động, mạnh mẽ nhưng đầy bất ổn.

TranLuong

Tác phẩm trình diễn “Đánh răng trước Thiên An Môn” – Trần Lương (một gương mặt nổi bật của giai đoạn đổi mới”

Sinh năm 1995, là một người trẻ yêu nghệ thuật và được chứng kiến sự chuyển mình của nền mỹ thuật Việt Nam đương đại, tôi cho rằng các nghệ sĩ trẻ chưa bao giờ có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển nghệ thuật của họ như bây giờ. Cơ sở hạ tầng thực hành nghệ thuật ngày càng được mở rộng, các nghệ sĩ tự chủ hơn về mặt tài chính, hàng loạt sự kiện lớn nhỏ do nghệ sĩ và các tổ chức người Việt thực hiện như Nhà sàn Colective, Ga 0… Các nhà tư vấn, curator người nước ngoài cũng dành nhiều nỗ lực để hỗ trợ nghệ sĩ Việt Nam qua hoạt động cũng như các món tài trợ của họ. Ở nước ngoài , đặc biệt là châu Âu, làm gì có nơi nào mà nghệ sĩ mới ra , chưa chứng tỏ điều gì, đã có thể in catalog, giấy mời, tổ chức, tổ chức triển lãm trong gallery này nọ. Và chúng ta không thể phủ nhận những lời mời xem triển lãm, hay tham gia chương trình cư trú nghệ thuật tại Malaysia, Nhật Bản, Singapore… là tương đối nhiều so với một cộng đồng nghệ thuật nhỏ bé như Việt Nam.

Untitled-21

Tác phẩm sắp đặt “Nhà tù” của Văn Thư

Các xu hướng nghệ thuật đương đại như Installation, Performance Art, Video Art… du nhập vào Việt Nam một cách trực tiếp, ngay lập tức giúp những nghệ sĩ đa dạng hóa trong sáng tác, ý tưởng và “triết lí” của họ, từ đó khiến công chúng có phần hứng thú và ủng hộ… Tất cả những điều kiện thuận lợi trên đã tạo nên một làn sóng mới sau thời kì 1986, tiên phong bởi những nghệ sĩ: Trương Tân, Trần Lương, Đào Anh Khánh…Song những thuận lợi đó không hẳn là lợi thế hoàn toàn, Sự hội nhập và tiếp thu quá nhiều khiến nghệ sĩ trẻ dễ biết nhiều mà hiểu ít, nhất là khi nền tảng về văn hóa, về truyền thống cội nguồn lẫn tư tưởng vẫn còn đấy lỗ hổng. Kết quả dẫn tới việc hội họa Việt Nam hiện nay đang dần trở nên an toàn và thiếu bản sắc. Bậc thầy Nguyễn Tư Nghiêm cho rằng: “Lớp trẻ bây giờ vẽ quá phương Tây. Qua thời gian sẽ trở lại. Cũng tốt thôi. Nhưng phải nhớ mình là ai”. Các nghệ sĩ đi trước cho rằng người trẻ chẳng biết gì, hời hợt và thiếu lí tưởng, tôi lại không cho là như vậy.

Untitled-20

Tác phẩm “Chợ trưa” của Phan Đình khánh (một họa sĩ sinh năm 1994)

Sự thực thì làm gì có lớp trẻ nói chung, ở đâu mà chả có những người trẻ xuất sắc. Tôi đã có nhiều cơ hội tiếp xúc với những người như vậy. Chính họ đã củng cố niềm tin, và khích lệ tôi. Tự tin lên, hãy yêu nghệ thuật của bạn cho dù nó chả đáng một xu. Đừng tin rằng bạn có thể tạo ra cái Đẹp mà không có sự tự tin và cao cả trong tâm hồn. Vấn đề ở đây là nền tảng và cái tôi. Vậy nên đừng sợ hãi khi nghệ thuật của bạn còn chưa định hình. Nghệ thuật là con đường dài, bạn có thể từ bỏ, được thôi, nhưng hãy nhớ rằng: Ân hận luôn luôn là sự phá hủy.

Minh Liên