Siêu thực

Chủ nghĩa Siêu thực được xem là ra đời ngay sau “Tuyên ngôn của chủ nghĩa Siêu thực” năm 1924 tại Pháp của Andre Breton, khuyến khích các nghệ sỹ “giải quyết trước tiên các điều kiện mâu thuẫn giữa các giấc mơ và hiện thực để đi đến một hiện thực tuyệt đối, một siêu hiện thực”. Siêu thực đã trở thành một phong trào thẩm mỹ được phổ biến rộng rãi nhất và gây nhiều tranh luận nhất giữa hai cuộc Đại chiến thế giới. Thừa hưởng một di sản lớn của trường phái Lãng mạn và trường phái Tượng trưng, nghệ thuật Siêu thực là một trào lưu lên án chiến tranh và bạo lực, giống như Hans Arp trước đây đã viết về Dada: “Chúng tôi tìm kiếm một nghệ thuật nền tảng mà theo chúng tôi, sẽ cứu rỗi mọi người khỏi sự ngu xuẩn mang tính bạo tàn của thời kỳ này”.

Bắt đầu từ Pháp những năm 1920, tràn qua Anh những năm 1930 và lan sang Hoa Kỳ sau đại chiến thế giới lần thứ hai, cho đến ngày hôm nay, tuy đã suy yếu nhiều, song tinh thần của nghệ thuật Siêu thực – chú trọng tới sự kỳ diệu và chất thơ –  dường như vẫn trường tồn và lan toả trong nhiều nền hội hoạ của thế giới.

Một số họa sĩ tiên phong và có tầm ảnh hưởng của trường phái Siêu thực là Giorgio De Chirico (1888 – 1978, phong cách vẽ tạo nên sự tĩnh lặng, con người thu gọn lại thành những hình bóng đơn giản như là biến đi trong một thế giới siêu thực. Thời gian như trôi chậm lại trong ánh sáng và những bóng đổ dài); Max Ernst (1891 – 1976; chủ đề tranh của ông là những ảo ảnh tâm lý, những hình ảnh gợi những mộng mị và êm ả, với những nhân vật bí ẩn và những người đàn bàm những con chim tượng trưng cho sự ham muốn và tự do); Joan Miró (1893 – 1983); Salvador Dali (1904 – 1989); Yves Tanguy (1900 – 1955); René magritte (1898 – 1967). Salvador Dali là một trong những họa sĩ Siêu thực được công chúng biết đến nhiều nhất với các kiệt tác “Cấu trúc dễ uốn với những hạt đậu luộc: điềm báo về một cuộc nội chiến” (1936) hay “Sự dai dẳng của ký ức” (1931).

Ở Việt Nam, cả trong thế kỷ 20 và đầu thế kỷ 21, đã có nhiều thế hệ họa sĩ Việt Nam tiếp cận với hội họa Siêu thực, bị tinh thần của nó hấp dẫn để đi đến thử nghiệm và thậm chí thành danh với nó. Một số họa sĩ Việt Nam theo trường phái Siêu thực nổi bật là Lê Quảng Hà, Nguyễn Đình Đăng, Lê Huy Tiếp, Lưu Tuyền, Nguyễn Ngọc Quân, Lê Nguyên Mạnh, Mai Duy Minh,… Các sáng tác của họ tự do tự tại trong một thế giới giao thoa nhau, không bị gò bó bởi không gian hay thời gian theo đúng nghĩa của nó.

Đỗ Hằng

Hiệu đính: Phạm Long

Hiển thị một kết quả duy nhất