Hội chợ Nghệ thuật Domino (Domino Art Fair)

t1.17.hang-1

Sảnh chính Tet Art 2016

Đã gần 5 tháng trôi qua kể từ khi kết thúc triển lãm “Những bức tranh từ Châu Âu trở về” tại phòng tranh của Bảo tàng Mỹ thuật Tp. Hồ Chí Minh, dường như giới mỹ thuật Việt Nam, thị trường mỹ thuật Việt Nam vẫn chưa hết xôn xao. Người ta vẫn nói về những vấn đề tồn tại lâu nay tại Việt Nam: tranh giả, tranh nhái, tranh ăn căp bản quyền, sao chép một cách trắng trợn… Những nạn nhân của vị việc là họa sĩ Thành Chương và gia đình họa sĩ Tạ Tỵ vẫn  chờ đợi, chờ đợi và chờ đợi để vụ việc được giải quyết…

Họa sĩ Thành Chương nói: “Chúng tôi lên tiếng về sự bất lực của chúng ta trong 30 năm qua trước vấn nạn tranh giả. Đây là cơ hội may mắn vô cùng để chúng ta xử lý vấn đề tranh giả, đưa nền mỹ thuật Việt Nam trở lại đúng vị thế” (theo trang tin điện tử Người Lao Động). Rất nhiều người có tâm cũng mong muốn như vậy.

Vậy thị trường nghệ thuật Việt Nam hiện nay ra sao?

Những năm trở lại đây, nền kinh tế trong nước và quốc tế đầy biến động, thị trường nghệ thuật tại Việt Nam theo đó cũng gặp nhiều thăng trầm và đầy biến động. Các gallery mọc lên khá nhiều và hoạt động triển lãm vẫn diễn ra đều đặn, nhưng thị trường nghệ thuật Việt Nam vẫn còn sơ khai và đầy rẫy những vấn đề nan giải. Một trong số đó là khách hàng trong nước gần như bị bỏ quên; trong khi đây lại là nền tảng quan trọng của thị trường nghệ thuật. Vấn đề nhức nhối về nạn tranh giả, tranh nhai, tranh sao chép dường như đi vào ngõ cụt: Nhà nước không thể quản lý, họa sĩ bất lực. Thị trường nghệ thuật Việt Nam sụt giảm uy tín và mất niềm tin nghiêm trọng.

t1.17.hang-2

Họa sĩ Trần Huy Oánh trò chuyện với phóng viên báo chí

t1.17.hang-4

Nghệ sĩ Vũ Nhật Tân trờ chuyện với họa sĩ người Mỹ David Thomas tại Tet Art 2016

Thị trường nghệ thuật VIệt Nam cần có những tổ chức, hoạt động chuyên nghiệp có kế hoạch, chiến lược bài bản nhằm giới thiệu, quảng bá dài hơi về tác phẩm, nghệ sĩ tới công chúng trong nước, trong khu vực và trên thế giới. Hiện nay những hoạt động như vậy thường vẫn mang tính tự phát, ngắn hạn phụ thuộc vào mối quan hệ cá nhân của nghệ sĩ hoặc các gallery dẫn đến việc thu hút sự quan tâm của công chúng trong nước, các nước trong khu vực và thế giới gần như không có. Hơn nữa, gallery không chỉ là nơi kết nối các nghệ sĩ với nhau, nghệ sĩ với nhà sưu tập, nơi trưng bày và kinh doanh các sản phẩm nghệ thuật mà còn là nơi cung cấp các kiến thức nền để phục vụ công chúng yêu nghệ thuật. Đó cũng là nơi mà công chúng có thể kiếm tìm kiến thức nghệ thuật và vun đắp tình yêu nghệ thuật. Thế nhưng, phần lớn các gallery tại Việt Nam chưa làm được điều đó. Đơn thuần họ vẫn chỉ là các cửa hàng bán tranh, chỉ phục vụ một số ít các họa sĩ. Nhiều gallery vẫn là cánh cửa hẹp, xa cách đối với phần lớn họa sĩ (đặc biệt là họa sĩ trẻ) và công chúng yêu nghệ thuật trong nước.

Mặt khác, Việt Nam thiếu những chuyên gia thẩm định có uy tín, có khả năng tìm kiếm, hỗ trợ định hướng và phát triển bền vững cho những nghệ sĩ trẻ tiềm năng. Các cơ quan quản ký yếu kém về năng lực, không đủ chức năng pháp lý và thẩm quyền để thẩm định, bảo hộ cho nghệ thuật, và giải quyết triệt để các vấn đề hiện có của thị trường nghệ thuật Việt Nam. Vai trờ của những nhà lý luận, phê bình còn mờ nhạt, chưa rõ, chưa có sức nặng…

Hơn ai hế, là một người trong nghệ, họa sĩ Trịnh Minh Tiến (sáng lập tổ chức nghệ thuật RealArt) lại càng thấu hiểu hơn những điều thiếu thốn và khó khăn đó. Ý tưởng về một hội chợ nghệ thuật thực sự uy tín, ,minh bạch nhằm lấy lại niềm tin và mang nghệ thuật gần hơn tới công chúng trong nước từ đó được hình thành. Ý tưởng hội chợ này đã được hiện thực hóa thành công qua hai kỳ hội chợ Tet Art 2015, 2016. Qua hai hội chợ Tet Art này, nhu cầu thực sự của công chúng yêu nghệ thuật Việt Nam đã được khẳng định: 99% khách hàng mua tranh tại Tet Art 2015, 2016 là người Việt Nam.

t1.17.hang-8

Họa sĩ Thành Chương trả lời phỏng vấn ở không gian treo tranh gà của ông tại Domino Art Fair 2017

t1.17.hang-6

Bức tranh gà nằm trong bộ sưu tập tranh gà của họa sĩ Thành Chương trưng bày tại Domino Art Fair 2017

Trong bối cảnh mới, khi vấn đề về sự minh bạch cho thị trường nghệ thuật Việt Nam, và nhu cầu cần tạo dựng lại niềm tin của người yêu nghệ thuật trỏe nên cấp thiết hơn bao giời hết; năm nay họa sĩ Trịnh Minh Tiến sẽ tổ chức một mô hình hội chợ nghệ thuật hoàn toàn mới mang tên Domino Art Fair. Chủ đề xuyên suốt của Domino Art sẽ là ” Tranh thật, giá trị thật”.

Lần đầu tiên sẽ có một hội chợ nghệ thuật với quy mô toàn quốc sẽ được tổ chức liên tiếp tại hai thành phố lớn nhất của Việt Nam là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh vào cuối tháng 1 và tháng 2 năm 2017.

Domino Art Fair là một hội chợ nghệ thuật độc đáo trong việc đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng trong nước từ thiết kế các khu trưng bày theo trường phái, theo nhóm nghệ thuật để công chúng dễ dàng tiếp cận và nhận biết. Những cuộc tọa đàm về truyền thông nghệ thuật, làm thế nào để công chúng dễ tiếp cận nghệ thuật hơn. Bên cạnh đó, Domino Art Fair dành riêng một ngày cho chương trình giáo dục nghệ thuật mang tên “School Day”. Các gian hàng cho nghệ sĩ cũng là không gian mở để tạo sự tương tác trực tiếp giữa nghệ sĩ và công chúng theo đúng tinh thần trên của RealArt.

Một điểm mới và đặc biệt của Domino Art Fair đó là sẽ có gian hàng dành cho các nhà sưu tập đã mua tranh tại các hội chợ Tet Art trước hoặc tại các sự kiện do RealArt tổ chức với mục đích hoàn tất vòng quay của thị trường nghệ thuật thứ cấp có mua – bán – ký gửi. Đây là một lỗ lực của RealArt nhằm bước đầu tạo một thị trường nghệ thuật thứ cấp cho mỹ thuật Việt Nam; đồng thời khẳng định năng lực thẩm định đảm bảo giá trị và tính minh bạch của các tác phẩm tại hội chợ.

t1.17.hang-3

t1.17.hang-5 t1.17.hang-7

Không gian Tết Art 2016

Domino Art Fair dự kiến sẽ tổ chức một số buổi tọa đàm nghệ thuật về các chủ đề” các vấn đề của thị trường nghệ thuật; truyền thông nghệ thuật; tăng cường tiếp cận nghệ thuật cho công chúng; nghệ sĩ trẻ tài năng và nghệ sĩ nữ – những khó khăn trong nghề…

Hội đồng nghệ thuật của RealArt gồm những nghệ sĩ có uy tín và tên tuổi sẽ trực tiếp lựa chọn khoảng 300 tác phẩm xuất sắc của hơn 60 nghệ sĩ tên tuổi, tài năng từ Bắc tới Nam.

Nhằm đảm bảo giá trị và tính minh bạch của tác phẩm, khách hàng mua tranh sẽ được cung cấp Chứng nhận tác phẩm nguyên bản bao gồm hồ sơ giao dịch tác phẩm do RealArt ban hành có chứng nhận của họa sĩ, và Giấy chứng nhận Đăng ký quyền tác giả do Cục Bản quyền tác giả, thuộc Bộ Văn Hóa, Thể Thao và Du Lịch cấp. Bắt đầu từ sự kiện này, RealArt không chỉ bán tác phẩm tại các hội chợ mà còn mở bán trực tuyến qua trang web nhằm tăng mức độ phổ cập và sự cọ xát của tác giả, tác phẩm với công chúng. Không dừng lại ở đó, Domino Art Fair là tiền đề, sự kiện đầu tiên nằm trong kế hoạch chiến lược dài hơ của tổ chức nhằm tiến tới một hội chợ quy mô lớn hơn là Viet Nam Art Fair. Đồng thời tổ chức những phiên đấu giá với mục đích tạo cho nghệ thuật sẽ là kênh đầu tư phát triển lành mạnh, minh bạch và bền vững trong tương lai.

Chính vì những giá trị mang lại như vậy, Domino Art Fair chắc chắn sẽ là một sự kiện nghệ thuật đáng được mong chờ trong năm 2017.

Đỗ Thu Hằng

(*)Bài đăng được đăng tại Tạp chí Mỹ thuật – Hội Mỹ thuật Việt Nam ngày 25/01/2017.

Nguồn: Đỗ Thu Hằng,”Domino Art Fair“, Realart,  ngày 25 tháng Một năm 2017.

© 2017 Tạp chí Mỹ thuật